Kim był Teokryt?
Teokryt (gr. Theokritos) to poeta grecki epoki hellenistycznej i twórca sielanki, nazywanej też bukoliką lub idyllą. To on wprowadził do literatury świat pasterzy, którzy w cieniu drzew śpiewają o miłości, rywalizują w pieśniach i cieszą się prostym życiem.
Życie
Urodził się około 310 roku p.n.e. w Syrakuzach na Sycylii. Część życia spędził na wyspie Kos, gdzie obracał się wśród poetów i uczonych, a potem w Aleksandrii, na dworze króla Ptolemeusza II Filadelfosa. Aleksandria była wtedy stolicą kultury greckiej, z wielką Biblioteką i Muzejonem. Zmarł około 250 roku p.n.e.
Twórczość
Pod imieniem Teokryta zachowało się 30 idylli (część z nich napisali naśladowcy) oraz około 25 epigramatów. Utwory pisał heksametrem, w dialekcie doryckim, który brzmiał dla Greków swojsko i sielsko.
Idylle dzielą się na kilka grup:
- pasterskie, np. Tyrsis z pieśnią o śmierci pasterza Dafnisa, oraz utwory, w których pasterze toczą zawody śpiewacze,
- miejskie, czyli scenki obyczajowe: w Czarodziejkach dziewczyna próbuje magią odzyskać kochanka, a w Syrakuzankach dwie gospodynie przepychają się przez tłum na święto Adonisa w Aleksandrii,
- mitologiczne, krótkie epickie opowieści, np. Mały Herakles czy historia Hylasa.
Pierwowzorem sielanek były ludowe pieśni pasterzy sycylijskich. Teokryt przetworzył je w wyrafinowaną poezję dla wykształconych mieszkańców wielkich miast. Idealizacja wsi była w gruncie rzeczy marzeniem mieszczucha o spokoju i naturze.
Cechy sielanki
- bohaterami są pasterze i pasterki,
- tłem jest idealizowana przyroda: łąki, źródła, cień drzew,
- głównym tematem jest miłość, często nieszczęśliwa,
- częstą formą jest dialog albo zawody śpiewacze,
- dominuje nastrój spokoju i harmonii.
Wpływ
Bezpośrednim kontynuatorem Teokryta był Wergiliusz, którego Bukoliki przeniosły sielankę do Rzymu. Gatunek rozwijał się w renesansie i baroku. W Polsce sięgnął po niego Szymon Szymonowic w zbiorze Sielanki (1614), który wprowadził do gatunku polskie realia wsi.
Teokryt w pigułce
- żył ok. 310–250 p.n.e., pochodził z Syrakuz,
- działał na Kos i w Aleksandrii,
- twórca sielanki (bukoliki, idylli),
- zachowało się 30 idylli i ok. 25 epigramatów,
- wpłynął na Wergiliusza, a przez niego na całą poezję pasterską Europy.
Źródło: J. Maślanka (red.), Słownik pisarzy świata, Krakowskie Wydawnictwo Naukowe, Kraków 2008, s. 800.