Autorzy i filozofowie

Jan Parandowski

Jan Parandowski, autor „Mitologii”: życie, twórczość, Dysk olimpijski, przekład Odysei. Dlaczego jego książka o mitach jest szkolną klasyką.

⸻⸻
Pisarz, tłumacz polski 1895–1978

Kim był Jan Parandowski?

Jan Parandowski był polskim pisarzem, eseistą i tłumaczem, najbardziej znanym jako autor Mitologii. Przez całe życie popularyzował kulturę antyczną i robił to tak przystępnie, że jego książki od kilku pokoleń czytają uczniowie. Na tej stronie często odwołujemy się do jego opracowań mitów.

Życie

Urodził się 11 maja 1895 roku we Lwowie. Studiował filologię klasyczną, archeologię i filozofię na Uniwersytecie Lwowskim. Wcześnie zaczął pisać i współpracować z wydawnictwami. Od 1933 roku aż do śmierci był prezesem polskiego PEN Clubu, a w latach powojennych także wiceprezesem międzynarodowego PEN. Po wojnie zamieszkał w Warszawie i wykładał literaturę antyczną na Katolickim Uniwersytecie Lubelskim. Zmarł 26 września 1978 roku w Warszawie.

Twórczość

Mitologia (1924)

Mitologia. Wierzenia i podania Greków i Rzymian to najważniejsza książka Parandowskiego. Autor opowiada mity prostą, piękną prozą, porządkuje je w cykle (bogowie, herosi, legendy tebańskie i trojańskie) i pokazuje ich związek z religią oraz codziennym życiem starożytnych. Od dziesięcioleci jest lekturą szkolną. Streszczenia wielu mitów, które znajdziesz w dziale Mitologia, opierają się właśnie na niej.

Inne książki

  • Eros na Olimpie (1924): opowieści o miłosnych przygodach bogów,
  • Król życia (1930): biografia Oscara Wilde’a,
  • Dysk olimpijski (1933): powieść o igrzyskach olimpijskich w starożytnej Grecji, nagrodzona brązowym medalem w konkursie literackim igrzysk w Berlinie w 1936 roku,
  • Niebo w płomieniach (1936): powieść o młodzieńczym kryzysie wiary,
  • Alchemia słowa (1951): esej o pracy pisarza i warsztacie literackim,
  • Zegar słoneczny (1953): autobiograficzne opowiadania o dzieciństwie we Lwowie.

Przekład Odysei

W 1953 roku Parandowski wydał przekład Odysei Homera prozą. Dzięki niemu epos stał się dostępny dla czytelników, którym trudno było przebrnąć przez heksametr. Ten przekład wciąż jest wznawiany.

Znaczenie

Parandowski łączył wiedzę filologa z talentem narratora. Nie pisał dla specjalistów, tylko dla każdego, kto chce zrozumieć, skąd pochodzą imiona bogów, motywy w sztuce czy związki frazeologiczne w rodzaju „puszka Pandory” albo „syzyfowa praca”. Więcej takich wyrażeń znajdziesz w artykule Frazeologizmy mitologiczne.

Parandowski w pigułce

  • żył w latach 1895–1978, urodził się we Lwowie,
  • autor Mitologii (1924), szkolnej klasyki,
  • Dysk olimpijski zdobył medal w konkursie sztuki igrzysk w 1936 r.,
  • przetłumaczył prozą Odyseję Homera,
  • przez 45 lat stał na czele polskiego PEN Clubu.