Autorzy i filozofowie

Gajusz Korneliusz Gallus

Gajusz Korneliusz Gallus: twórca rzymskiej elegii miłosnej, przyjaciel Wergiliusza i pierwszy prefekt Egiptu. Życie, twórczość i tragiczny koniec.

⸻⸻
Poeta rzymski ok. 69–26 p.n.e.

Kim był Gallus?

Gajusz Korneliusz Gallus (łac. Gaius Cornelius Gallus) był rzymskim poetą, żołnierzem i politykiem z czasów schyłku republiki. Uchodzi za twórcę rzymskiej elegii miłosnej. Starożytni stawiali go na czele kanonu elegików, przed Tibullusem, Propercjuszem i Owidiuszem. Paradoks polega na tym, że z jego twórczości przetrwało zaledwie kilka wersów.

Życie

Urodził się około 69 roku p.n.e. w Forum Iulii (dzisiejsze Fréjus w Galii). Pochodził ze stanu ekwitów. Młodość spędził w Rzymie w kręgu poetów nowatorów, przyjaźnił się z Wergiliuszem, który poświęcił mu dziesiątą eklogę Bukolik.

W wojnie domowej stanął po stronie Oktawiana. W 30 roku p.n.e., w czasie kampanii przeciw Antoniuszowi i Kleopatrze, dowodził wojskami w Egipcie. Po zwycięstwie Oktawian mianował go pierwszym prefektem nowej prowincji. Gallus stłumił powstanie w Tebaidzie i prowadził działania na południowej granicy kraju.

Sukcesy uderzyły mu jednak do głowy. Według źródeł stawiał sobie posągi i kazał wyryć swoje czyny na piramidach, co Oktawian August uznał za nielojalność. Gallus został odwołany, oskarżony przed senatem i w 26 roku p.n.e. popełnił samobójstwo.

Twórczość

Gallus napisał cztery księgi elegii zatytułowanych Amores. Adresatką była ukochana ukryta pod imieniem Lycoris. Za tym pseudonimem kryła się prawdopodobnie aktorka Wolumnia Cytheris. W elegiach pojawiły się motywy, które przejęli jego następcy:

  • miłość jako niewola i służba ukochanej,
  • poeta jako cierpiący kochanek,
  • kobieta przedstawiona pod mitologicznym pseudonimem,
  • osobisty, wyznaniowy ton wypowiedzi.

Przez wieki znany był tylko jeden wers Gallusa, zacytowany przez późnego gramatyka. W 1978 roku w Kasr Ibrim w Egipcie odnaleziono papirus z kilkoma kolejnymi wersami. To jeden z najstarszych zachowanych rękopisów poezji łacińskiej.

Znaczenie

Gallus stworzył model, który rozwinęli Tibullus, Propercjusz i Owidiusz. Bez niego trudno wyobrazić sobie rzymską lirykę miłosną epoki Augusta. Jego los stał się też przestrogą: pokazywał, jak cienka była granica między łaską cesarza a niełaską.

Gallus w pigułce

  • żył ok. 69–26 p.n.e., pochodził z Forum Iulii,
  • twórca rzymskiej elegii miłosnej, autor czterech ksiąg Amores do Lycoris,
  • przyjaciel Wergiliusza, bohater X eklogi,
  • pierwszy prefekt Egiptu,
  • po utracie łaski Augusta popełnił samobójstwo,
  • zachowało się tylko kilka wersów jego poezji.

Źródło: J. Maślanka (red.), Słownik pisarzy świata, Kraków 2008.