Definicja
Agora (gr. ἀγορά — zgromadzenie, miejsce zgromadzeń) to centralny plac publiczny greckiego miasta-państwa. Była sercem polis — miejscem, gdzie zbiegały się wszystkie nitki życia społecznego, politycznego, handlowego i religijnego.
Funkcje agory
Polityczna
Na agorze zbierało się Zgromadzenie Ludowe (ekklesia) — najwyższy organ władzy w demokracji ateńskiej. Każdy pełnoprawny obywatel miał prawo głosu i przemawiania. Tu uchwalano prawa, ogłaszano wojnę i pokój, wybierano urzędników, przeprowadzano ostracyzm.
Handlowa
Agora była centrum handlu. Wokół niej znajdowały się kramy, stragany i sklepy (ergasteria). Handlarze oliwą, rybami, winem, ceramiką, tkaninami — wszystko koncentrowało się tu.
Sądowa
W stoi (stoa) — zadaszonej kolumnadzie — odbywały się sądy, przesłuchania, ogłoszenia publiczne.
Towarzyska i filozoficzna
To właśnie na agorze Sokrates prowadził rozmowy filozoficzne z Ateńczykami — zaczepiał przechodniów, zadawał pytania, wywoływał debaty. Stąd jego metoda zwana elenchos (sprawdzanie przez pytanie).
Agora ateńska
Najsłynniejsza była Agora ateńska — leżąca u stóp Akropolu. Zachowały się jej ruiny: pozostałości Stoi Attalosa (odbudowanej w XX w.), fundamenty Świątyni Hefajstosa, studnie, ołtarze, kamień bematyczny (z którego przemawiano). Muzeum Agory prezentuje tysiące znalezisk — w tym ostrakon (skorupki z głosowaniami ostracyzmu) z wypisanymi imionami Temistoklesa i Arystydesa.
Agora jako pojęcie
Słowo „agora” weszło do języka filozofii i polityki jako metafora przestrzeni publicznej debaty — miejsca, gdzie obywatele spotykają się i dyskutują o sprawach wspólnych. „Deliberative democracy” (demokracja deliberatywna) nawiązuje do ideału agoralnej debaty.
Termin agorafobia (lęk przed przestrzeniami otwartymi lub tłumem) pochodzi etymologicznie od słowa agora.